سوال بی سوال! / «آوای قومس» آخرین وضعیت سوال از رئیس‌جمهور را بررسی می‌کند

بالاخره و پس از کش و قوس‌های فراوان، طرح سوال ۸۰ تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس‌جمهور اعلام وصول شد. هرچند در ابتدا اعلام شده بود ۹۲ نفر از نمایندگان این طرح را امضا کرده‌اند اما ۱۲ نماینده پس از آنچه «استماع توضیحات مسئولان دولت» نامیدند امضای خود را پس گرفتند و اعلام کردند دیگر از رئیس‌جمهور سوالی ندارند.

«سوال از رئیس‌جمهور» در قانون اساسی
بر اساس اصل ۸۸ قانون اساسی «در هر مورد که حداقل یک چهارم کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس‌جمهور و یا هر یک از نمایندگان از وزیر مسئول، درباره یکی از وظایف آنان سوال کنند، رئیس‌جمهور یا وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سوال جواب دهد و این جواب نباید در مورد رئیس‌جمهور بیش از یک ماه و در مورد وزیر بیش از ده روز به تأخیر افتد، مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای اسلامی»
اصل ۸۹ قانون اساسی نیز تصریح می‌کند «در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس‌جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسائل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس‌جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس‌جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.»
همچنین بر اساس ماده ۲۱۲ آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی، پس از آنکه یک هفته از بررسی سوال نمایندگان مجلس از رئیس‌جمهور در کمیسیون مربوطه گذشت، چنانچه بیش از یک چهارم کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از پاسخ نمایندگان رئیس‌جمهور قانع نشده باشند می‌بایست سوال از رئیس جمهور توسط رئیس مجلس اعلام وصول شود.
محور سوالات نمایندگان مجلس از رئیس‌جمهور را مسائل اقتصادی تشکیل می‌دهد. نمایندگان سوال‌کننده از رئیس جمهور با طرح ۵ سوال، از حسن روحانی خواسته‌اند تا در خصوص عدم موفقیت دولت در کنترل قاچاق کالا و ارز، استمرار تحریم‌های بانکی، عدم اقدام شایسته دولت درخصوص کاهش نرخ بیکاری، رکود اقتصادی شدید چندین ساله و نیز افزایش شتابان نرخ ارزهای خارجی و کاهش شدید ارزش پول ملی توضیح دهد.

مخالفت شدید دولت با سوال نمایندگان
اعلام وصول سوال نمایندگان ملت از رئیس‌جمهور اما در اولین ساعات با واکنش منفی دولت مواجه شد. حسینعلی امیری معاون پارلمانی رئیس‌جمهور پس از اعلام وصول طرح سوال که پیش‌تر آن را «غیرقانونی» خوانده بود، با اشاره به رویکرد مجلس نسبت به دولت گفت: اینکه در مدت کوتاهی پنج سوال از رئیس‌جمهوری مطرح شود جای تامل دارد.
امیری ضمن اعلام آمادگی برای مناظره با نمایندگان مجلس، مدعی شده است هدف مجلس از سوال از رئیس‌جمهور رفع مشکلات کشور نیست و انگیزه‌هایی سیاسی دارد.

امضاکنندگان سوال چه می‌گویند؟
حسینعلی حاجی دلیگانی، نماینده مردم شاهین‌شهر در مجلس شورای اسلامی که یکی از طراحان اصلی سوال از رئیس‌جمهور است با رد وجود انگیزه‌های سیاسی در این طرح می‌گوید: «سوال از رییس جمهور در شرایط فعلی رخداد خوبی است چراکه آقای روحانی به آنچه باید عمل می‌کرد جامه عمل نپوشانده است»
حاجی‌ دلیگانی در خصوص کم و زیاد شدن تعداد امضاهای طرح سوال از رئیس‌جمهور نیز می‌گوید: « از نصاب افتادن تعداد امضاهای سوال از رئیس‌جمهور بازخورد بدی در جامعه دارد. اگر قرار بود نمایندگان وسط راه امضاهایشان را پس بگیرند، بهتر بود از همان ابتدا امضا نمی‌کردند. این روال این سوالات را در بیرون از مجلس ایجاد کرده که در مجلس چه خبر است. آیا خرید و فروش و معامله انجام می‌شود؟»

سید امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی، نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی و یکی دیگر از نمایندگان امضاکننده این طرح می‌گوید: «سوال این است که بالاخره مجلس چه زمانی باید به وظیفه قانونی خود عمل کند؟ قانون اساسی به جز مسئله جنگ همه اختیارات را به رئیس جمهور داده و در کنار آن مجلس را قرار داده که وظیفه آن مراقبت از کارهای رئیس جمهور است.»
علی ابراهیمی، نماینده اصلاح‌طلب مردم شازند نیز که این طرح را امضا کرده است با بیان اینکه محور سوالات نمایندگان از رئیس‌جمهور اقتصادی و مرتبط با معیشت مردم است معتقد است: «طرح سوال نمایندگان به روشن شدن مسائل کشور کمک می‌کند و درست نیست که این طرح را سیاسی بنامیم، کاهش ارزش پول ملی و قدرت خرید مردم و نیز افزایش پدیده قاچاق پدیده‌های خطرناکی هستند و نمایندگان می خواهند توضیحات رئیس‌جمهور را درباره این مسائل بدانند.»

سوال از رئیس‌جمهور در بهترین مقطع زمانی مطرح شده است
ذبیح‌الله نیکفر، نماینده مردم لاهیجان و سیاهکل در مجلس با انتقاد از برخی اظهارنظرها مبنی بر اینکه مجلس زمان مناسبی را برای طرح سوال از رئیس‌جمهور انتخاب نکرده است می‌گوید:« در شرایطی که نظام و ملت به علت سوء عملکرد دولت دچار مشکلات بسیاری شده‌اند مجلس بهترین زمان را برای سوال از رئیس‌جمهور انتخاب کرده است.»
این نماینده مجلس با تاکید بر رفع هر چه سریع‌تر مشکلات مردم اضافه می‌کند:‌ «دولت به جای آنکه این همه زمان را برای لابی‌گری و از حد نصاب انداختن طرح سوال از رئیس جمهور در مجلس به هدر می‌داد باید چاره‌ای برای رفع گرفتاری مردم پیدا می‌کرد.»

۴ نماینده استان سمنان از رئیس‌جمهور سوالی ندارند!
با وجود اینکه ده‌ها تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی پای طرح سوال از رئیس‌جمهور را امضا کرده‌اند، اسامی هیچ‌یک از ۴ نماینده مردم استان در مجلس شورای اسلامی در بین سوال‌کنندگان از رئیس‌جمهور دیده نمی‌شود. هرچند برخی منابع از تلاش دقیقه نودی سید حسن حسینی شاهرودی، نماینده مردم شاهرود و میامی، برای اضافه کردن نام خود به این لیست خبر دادند اما نام وی در لیست سوال کنندگان از رئیس‌جمهور دیده نمی‌شود.

موضع تامل‌برانگیز روحانی
پس از تشدید واکنش‌ها به اعلام وصول طرح سوال از رئیس‌جمهور، حجت الاسلام حسن روحانی عصر روز یکشنبه (چهاردهم مرداد ۹۷) در نامه‌ای به رئیس مجلس شورای اسلامی ضمن اعلام آمادگی برای پاسخ به سوالات نمایندگان اعلام کرد: «سوال تعدادی از نمایندگان، در چارچوب قانون اساسی و زمان و شرایط مناسب مطرح نشده است.»
روحانی در انتهای نامه خود با لحنی که حاکی از تهدید مجلس بود گفت: « البته این امر می‌تواند فرصت خوبی باشد تا برخی از حقایق را برای مردم عزیز کشورم بازگو نمایم.»

رئیس‌جمهور به نمایندگان ملت پاسخ خواهد داد؟
به نظر می‌رسد نتیجه سوال از رئیس‌جمهور هرچه که باشد نمی‌توان انکار کرد که تصمیم نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی به هرچه پاسخگوتر کردن مسئولان ارشد کشور کمک شایانی خواهد کرد. در این میان نباید از تلاش‌های پیدا و پنهان برخی از چهره‌های نزدیک به رئیس‌جمهور برای جلوگیری از اعلام وصول این طرح به سادگی گذشت. این ‌بار اما شرایط اجتماعی و اقتصادی کشور به گونه‌ای است که حتی اگر طرح سوال از رئیس‌جمهور برخلاف میل رئیس مجلس انجام گرفته باشد، روحانی ناگزیر است به سوالات نمایندگان ملت پاسخ دهد، پاسخی که اگر نمره قبولی مجلس را کسب نکند ممکن است به اتفاقات کم‌سابقه‌ای در تاریخ سیاسی کشور بیانجامد.